Các Công Đoạn Làm Sáo Trúc

 Sáo trúc là một loại nhạc cụ bộ hơi rất đa năng, có thể chơi được rất nhiều thể loại nhạc độc tấu, hoà tấu nên được rất nhiều người yêu thích, đam mê sử dụng. Để tạo ra một cây sáo trúc chất lượng cao về cả âm thanh và độ thẩm mĩ phải trải qua hơn 15 công đoạn để có thể hoàn thành một cây sáo trúc đẹp về hình thức, chuẩn về âm thanh, âm sắc hay.

 Dưới đây là quy trình cơ bản để chế tác, sản xuất sáo trúc biểu diễn tại Sáo Trúc Việt:

1. Chọn lọc nguyên liệu làm sáo, sàng lọc và loại bỏ nguyên liệu lỗi, hỏng.

 Sáo trúc được làm từ những ống tre, ống trúc, ống nứa, ... dạng hình ống với những đặc điểm kích thước, độ tuổi phôi tiêu chuẩn kép khắt khe. Đầu tiên những người có kinh nghiệm phải đi rừng, đi lọc chọn nhưng cây nứa trong rừng với những đặc điểm thích hợp để khai thác làm sáo trúc, phải đi rất sâu, rất xa để có thể chọn lọc được nhiều ống nứa hợp lý để làm sáo. Thường trúc nứa sẽ được lấy ra từ rừng già vào mùa khô, thoáng vì lúc đó cây nứa trúc sẽ ngậm ít nước và mùa khô sẽ bớt lầy lội, mưa lạnh đi sẽ đỡ vất vả, nguy hiểm. Sau nhiều ngày đi chúng ta sẽ tập hợp nguyên liệu làm sáo lại, chọn lọc sơ qua và loại bỏ những cây lỗi hỏng để đưa vào các bước làm tiếp theo.

2. Xử lý thô nguyên liệu làm sáo, chống mối mọt, chống nứt vỡ, tăng độ bền.

 Sau quá trình lấy nguyên liệu chúng ta chuyển qua công đoạn xử lý thô nguyên liệu làm sáo. Nguyên liệu sau khi được tập hợp sẽ được để ở nơi khô thoáng phơi tránh ánh nắng trực tiếp, lật đi lật lại nhiều lần để có thể khô tự nhiên trong một thời gian dài. Một cách khác là chúng ta có thể hun khói nguyên liệu hoặc gác bếp thời gian dài. Một cách khác nữa là ngâm nước, ngâm bùn một thời gian dài. Đây là những cách làm tăng thẩm mĩ, tăng độ bền của cây sáo trúc làm ra và cũng giúp cây sáo đạt âm thanh tốt nhất. Tuỳ vào sở thích và đặc điểm nguyên liệu, kinh nghiệm lâu năm để chúng ta có thể chia ra và xử lý các phần nguyên liệu khác nhau theo các cách trên.

3. Chọn lọc, phân loại phôi làm sáo theo mẫu mã, kiểu dáng, nguyên liệu, tone sáo trúc làm ra.

 Sau quá trình xử lý thô nguyên liệu ở trên chúng ta sẽ chọn lọc, phân loại phôi thô sáo trúc ra từng loại, từng tone sáo riêng biệt ngăn nắp, gọn gàng để dễ tìm trong quá trình sản xuất, chế tác tiêu sáo. Sáo trúc thường có rất nhiều loại, mỗi phôi sáo thường có cách kích thước to nhỏ dài ngắn khác nhau nên kho nguyên liệu sẽ được phân ra làm nhiều loại, mỗi loại ứng với mộtdòng sáo, một tone sáo trúc khi làm ra thành phẩm.

4. Uốn nắn thẳng phôi làm sáo để chế tác sáo trúc.

 Cây trúc, cây nứa tự nhiên thường sẽ bị cong do vậy người thợ, nghệ nhân chế tác phải uốn nắn thẳng phôi sáo trước khi làm để bảo bảo tính thẩm mĩ, độ chuẩn của cây sáo. Dùng nhiệt để làm nóng mềm phần cong của cây trúc nứa, dùng lực và đòn bẩy để uốn thẳng phôi. Quá trình này đỏi hỏi phải làm tỉ mỉ, khéo léo và có kinh nghiệm để cây trúc, cây nứa được uốn thẳng mà không bị dập vỡ, không bị cháy xạm đen vỏ, hỏng phôi.

5. Thông lòng ống, làm sạch mắt trúc, làm mịn lòng ống và làm sạch phôi trúc nứa.

 Đối với cây trúc có mắt chúng ta cần thông lòng, làm sạch các mắt trúc bên trong để tạo ra hình ống thoáng 2 đầu. Làm mịn lòng ống phôi, rửa đánh sạch các bụi bẩn trước khi bước vào các công đoạn làm sáo, chế tác tiếp theo. Công đoạn này yêu cầu làm kĩ càng nên khá mất thời gian.

6. Mài bóng phôi làm sáo, cắt mài 2 đầu, xử lý bo góc cạnh, gia công đầu, đuôi sáo.

 Tiếp theo là quá trình mài bóng cây trúc nứa để phôi đạt độ mịn, độ bóng tự nhiên. Đo ướm phôi với sáo mẫu và cắt mài 2 đầu, xử lý bo góc cạnh. Nhét nút chặn sáo và gia công đầu đuôi sáo theo yêu cầu của Quý Khách.

7. Chế tác khớp nối sáo trúc, động tiêu theo đặc điểm phôi hoặc theo yêu cầu.

 Khớp nối có tác dụng tháo rời cây tiêu, cây sáo ra làm 2 đến 3 khúc ngắn gọn. Tác dụng của khớp nối là để tăng tính thẩm mĩ, gọn gàng dễ tháo dời, di chuyển cà đặc biệt là để tăng giảm, điều chỉnh cao độ cây sáo trong các trường hợp đặc biệt, phù hợp với yếu tố khách quan bên ngoài. Quá trình này đòi hỏi sự khéo léo, cẩn thận và kinh nghiệm chế tác sáo trúc để gia công chuẩn, chính xác.

8. Khoan định hướng lỗ sáo, khoét thô, làm miệng thổi thô.

 Bước tiếp theo là đánh dấu các điểm dựa theo sáo mẫu, vạch định hướng. Chúng ta sử dụng mũi khoan nhỏ khoan các lỗ định hướng, sau đó dùng dao kĩ thuật khoét thô mở rộng một chút các lỗ thổi, lỗ bấm để có thể bấm và thổi kêu được. Lưu ý khoét không được quá to để còn căn lại âm thanh.

9. Khoét mở rộng lỗ, căn chỉnh âm thanh sáo trúc, đo âm thô.

 Tiếp theo chúng ta cần khoét mở rộng từng lỗ (nốt) và dùng máy đo tune để đo âm, căn chỉnh cơ bản. Bước này chúng ta dùng dao kĩ thuật (dao khoét sáo chuyên dụng) mở rộng lỗ sáo từng chút một, vừa mở rộng trên dưới, vừa đo âm, vừa căn kích thước các nốt sao cho hợp lý. Bước này rất quan trọng trong quá trình chế tác sáo trúc, nghệ nhân phải có kinh nghiệm, khéo léo, gia công lỗ tỉ mỉ chuẩn xác đáp ứng yêu cầu.

10. Đối với sáo mèo, sáo bầu cần mài lam đồng, căn chỉnh lam đồng, căn chỉnh lỗ bấm thô.

 Sáo mèo (sáo bầu) dùng lam đồng để tạo ra âm thanh đặc trưng, lam đồng ví như trái tim của cây sáo. Lam đồng cần phải mài và căn chỉnh chính xác, đòi hỏi người nghệ nhân phải giàu kinh nghiệm, khéo léo, biết được các lỗi khi chế tác để căn chỉnh âm thanh lam đồng cho hay, nốt nhạc chuẩn xác.

11. Căn chỉnh tinh âm thanh, căn âm chuẩn xác tuyệt đối.

 Bước này là bước rất quan trọng, đòi hỏi người thợ phải nghe và thẩm âm được, căn chỉnh âm thanh, màu sắc cho các nốt hài hoà, đồng đều và chính xác tuyệt đối. Căn chỉnh sáo bắt hơi, tối ưu âm thanh, lỗ bấm lỗ khoét phải đảm bảo độ chính xác và thẩm mĩ cao.

12. Đo âm thực tế với beat nhạc và căn chỉnh lại một lần nữa.

 Cây sáo, cây tiêu làm ra phải hoà beat, bắt beat tốt, nốt nhạc và màu âm hài hoà, đồng đều mới đạt yêu cầu về âm thanh. Thử chơi cùng với các nhạc cụ chuẩn khác như piano, guitar, ... Bước này giúp người thợ, người nghệ nhân kiểm tra tính thực tế của cây sáo từ đó căn chỉnh tinh lại một lần nữa đảm bảo những tiêu chuẩn kép về âm thanh.

13. Mài dũa góc cạnh sắc, tối ưu bấm ngón, tối ưu nàn hơi, công năng sử dụng của sản phẩm.

 Lỗ khoét, lỗ bấm khi làm xong thường có bavia gây mất thẩm mĩ, khó chịu và không tối ưu khi sử dụng sản phẩm. Cần dùng giáp mịn đánh thủ công, làm nguội sắc nét, kĩ càng. Công đoạn này cần làm kĩ, mất khá nhiều thời gian.

14. Độ âm sản phẩm sáo trúc.

 Đây là quá trình tối ưu âm sắc, công năng và độ bắt hơi, tính sử dụng và độ bền của cây sáo. Quá trình cần kinh nghiệm lâu năm, cách làm riêng, và mất nhiều thời gian để hoàn thành. Để tạo ra được một cây sáo hay, quá trình này rất quan trọng.

15. Gia công hình thức theo yêu cầu của Quý Khách.

  Sơn mài tạo độ bóng đẹp cho cây sáo theo yêu cầu. Sơn lòng chống mốc, tăng tính thẩm mĩ và âm thanh. Quấn cước, quấn chỉ trang trí chống nứt vỡ và tăng tính thẩm mĩ của cây sáo. Khắc tên, khắc logo theo yêu cầu của Quý Khách.

 Kiểm tra lại một lần nữa tổng thể lại một lần nữa sản phẩm trước khi đưa đến tay Quý Khách. Cần phải qua ít nhất 15 công đoạn gia công từ hình thức đến âm thanh như trên để đảm bảo chất lượng sản phẩm tốt nhất trước khi đưa ra thị trường.

 Sáo Trúc Việt với hơn 10 năm kinh nghiệm trong việc chế tác, biểu diễn tiêu sáo trúc và được đúc rút kinh nghiệm, truyền lại từ những kinh nghiệm của người đi trước chúng tôi luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu và học hỏi để mang đến cho Khách Hàng, những người đam mê nhạc cụ này những cây sáo trúc tốt nhất, chất lượng tuyệt vời nhất. Sản phẩm của chúng tôi đã đi khắp nơi trong nước và rất nhiều nơi trên thế giới, được người đam mê, chơi sáo trúc lâu năm, nghệ sĩ biểu diễn tiêu sáo tin tưởng, sử dụng sản phẩm.

Hotline Chăm Sóc Khách Hàng: 0971 666 972.

Cám ơn Quý Khách đã tin tưởng và sử dụng sản phẩm của Sáo Trúc Việt trong nhiều năm qua. Chúc Quý Khách luôn giữ mãi niềm đam mê và chơi sáo trúc ngày càng hay!