So Sánh Sáo Trúc Với Sáo Mèo (Sáo H'Mông). Người Mới Chơi Nên Mua Sáo Trúc Hay Sáo Mèo?
So Sánh Sáo Trúc Với Sáo Mèo (Sáo H'Mông). Người Mới Chơi Nên Mua Sáo Trúc Hay Sáo Mèo?
Sáo Trúc (Sáo Thổi Ngang) và Sáo Mèo (Sáo H'Mông) là 2 loại sáo phổ biến nhất trên thị trường Việt Nam hiện nay. Cả hai đều là nhạc cụ truyền thống được làm từ tre hoặc trúc, nhưng lại mang âm sắc, cách chơi và phong cách biểu diễn rất khác nhau. Trong bài viết này chúng ta sẽ đi so sánh 2 loại sáo thông dụng này về mặt âm thanh, cao độ, chất liệu, cách làm, giá cả, ... Người mới chơi sáo thì nên lựa chọn loại nào để chơi sẽ hợp lý hơn.
1. Nguồn gốc
Sáo trúc là loại sáo ngang phổ biến nhất tại Việt Nam. Đây là nhạc cụ được sử dụng rộng rãi trong âm nhạc truyền thống, dân ca, nhạc hiện đại và cả biểu diễn chuyên nghiệp. Ngày nay, sáo trúc không chỉ xuất hiện trên sân khấu mà còn được rất nhiều người yêu thích để tự học và biểu diễn các ca khúc nổi tiếng.
Sáo mèo (sáo H'Mông) là nhạc cụ truyền thống của đồng bào H'Mông sinh sống tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu... Âm thanh của sáo mèo gắn liền với đời sống văn hóa, lễ hội và đặc biệt là những bản tình ca vùng cao.
2. Cấu tạo
Mặc dù đều được làm từ tre hoặc trúc nhưng cấu tạo của hai loại sáo có nhiều điểm khác nhau.
Sáo trúc (sáo ngang):
- Có 1 lỗ thổi hình tròn hoặc oval.
- Thường có 6 lỗ bấm.
- Thân nhỏ, gọn.
- Có thể có hoặc không có màng rung (tùy loại).
Sáo Mèo (Sáo H,Mông):
- Miệng thổi có lưỡi gà bên trong, ngậm thổi kêu.
- Loại thông dụng có 6 hoặc 8 lỗ bấm.
- Loại thông dụng lòng khá to, thành ống dày.
- Một số mẫu sáo mèo có thiết kế khác biệt để tạo nên âm sắc đặc trưng.
3. Âm sắc
Đây là điểm khác biệt lớn nhất.
Sáo Trúc cho âm thanh:
- trong trẻo.
- vang sáng.
- tiếng bay.
- biến thể linh hoạt
Tiếng sáo vang và rõ nên rất phù hợp để chơi:
- Nhạc trẻ
- Dân ca
- Bolero
- Nhạc phim
- Nhạc không lời
Nếu bạn thường nghe những bản cover sáo trên YouTube thì phần lớn đều được trình diễn bằng sáo trúc.
Âm thanh của Sáo Mèo (Sáo H'Mông) hoàn toàn khác:
- Có tiếng khàn của lam đồng dao động.
- Có nét hoang sơ đặc trưng của núi rừng.
- Âm thành ấm, dày, có chút mềm mại.
- Giàu cảm xúc.
Chính vì vậy, sáo mèo đặc biệt phù hợp với những giai điệu sâu lắng, dân ca vùng cao và các bản nhạc mang không gian thiên nhiên. Các ca khúc, tác phẩm của sáo mèo thường được viết riêng, mang nét đặc trưng riêng.
4. Độ khó khi học
Đây là điều rất nhiều người quan tâm.
Sáo trúc (sáo ngang) phải căn chỉnh môi với lỗ thổi, bấm ngón chuẩn, thổi kêu đúng từng nốt (19 nốt), tập luyện các kĩ thuật từ cơ bản đến nâng cao (khá nhiều kĩ thuật về hơi, ngón, lưỡi), ...
Sáo mèo (sáo H'Mông) ngậm thổi kêu, phải đẩy hơi đều và mạnh chút, tập thổi kêu đúng các nốt (ít nốt hơn sáo ngang, quãng âm ngắn hơn), ít kĩ thuật trên sáo hơn sáo ngang, ...
Về mặt độ khó khi mới học về kinh nghiệm lâu năm chơi sáo, chế tác và hướng dẫn học thổi sáo, ad thấy sáo mèo sẽ dễ làm quen và học thổi hơn sáo ngang. Tuy nhiên khi bạn chơi tốt được sáo ngang rồi thì bạn làm quen với các loại nhạc cụ hơi khác như động tiêu, sáo mèo, sáo bầu, ... sẽ dễ hơn rất nhiều. Nếu bạn chỉ chơi được sáo mèo thì khi tập luyện làm quen với các dòng sáo và nhạc cụ hơi khác sẽ khó hơn, làm quen lại từ đầu.
5. Khả năng biểu diễn
Sáo trúc có khả năng biểu diễn rất đa dạng, có thể chơi:
- Nhạc hiện đại.
- Nhạc truyền thống.
- Nhạc quốc tế.
- Hòa tấu.
- Độc tấu.
Đồng thời thực hiện được nhiều kỹ thuật như:
- Rung hơi
- Láy
- Luyến
- Vuốt
- Đánh lưỡi
- Chơi quãng cao
Sáo mèo thiên về sự biểu cảm, điểm mạnh nằm ở:
- Âm thanh đặc biệt, có tiếng khàn, ấm, mang âm hưởng núi rừng.
- Có sự da diết, mềm mại.
- Khả năng truyền tải cảm xúc tốt.
- Quãng nốt không rộng, bù lại lên quãng dễ và êm.
- Khá ít kĩ thuật và dễ chơi, dễ truyền đạt cảm xúc.
Đây là loại sáo rất phù hợp với những ai yêu thích phong cách dân gian, yêu thích sự cổ phong núi rừng và âm nhạc vùng cao.
6. Nên học sáo trúc hay sáo mèo?
Không có loại sáo nào tốt hơn loại nào, bởi mỗi loại đều có nét đẹp riêng.
Bạn nên chọn sáo trúc nếu:
- Mới bắt đầu học sáo.
- Muốn chơi được nhiều thể loại nhạc.
- Muốn dễ tìm tài liệu học.
- Muốn phát triển kỹ thuật lâu dài.
- Muốn biểu diễn hoặc tham gia các câu lạc bộ sáo.
Bạn nên chọn sáo mèo nếu:
- Yêu thích âm nhạc vùng cao, thích nét đẹp của thiên nhiên núi rừng.
- Mới chơi và thích học chuyên biệt về loại sáo này.
- Muốn học một loại sáo biểu diễn mất ít thời gian làm quen và luyện tập hơn sáo ngang.
- Thích âm thanh trầm, mộc mạc mà mềm mại và giàu cảm xúc.
- Muốn trải nghiệm nét văn hóa độc đáo của người H'Mông.
- Đã biết chơi sáo hoặc muốn khám phá thêm một dòng sáo khác.
SÁO MÈO KÉP
SÁO MÈO NỮ
SÁO TRÚC
SÁO NỨA